IFRS 18: de nieuwe presentatie van financiële prestaties begrijpen

• IFRS 18 vervangt IAS 1 voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027.
• De standaard gaat hoofdzakelijk over de presentatie en de toelichting in de jaarrekening.
• De winst-en-verliesrekening wordt opgebouwd rond gedefinieerde categorieën, waaronder operationeel, investeringen en financiering.
• Er worden twee belangrijke subtotalen ingevoerd om de prestaties van ondernemingen beter vergelijkbaar te maken.
• Bepaalde door het management gedefinieerde prestatie-indicatoren, de MPM's, moeten voortaan in de jaarrekening worden toegelicht en aangesloten.
• Er zijn ook wijzigingen aan het kasstroomoverzicht en aan de principes voor het aggregeren en desaggregeren van informatie.

De IFRS-standaarden regelden al de verwerking van opbrengsten, kosten, activa en verplichtingen. De presentatie van de prestaties was echter veel minder uniform.

IAS 1 legde geen eenduidige definitie van het operationeel resultaat op. Ondernemingen konden dus hun eigen subtotalen samenstellen en hun winst-en-verliesrekening op verschillende manieren opbouwen.

Die flexibiliteit speelde in op de diversiteit van bedrijfsmodellen, maar bemoeilijkte vergelijkingen tussen groepen. Twee ondernemingen uit dezelfde sector konden verschillende presentaties of definities hanteren om over hun operationele prestaties te communiceren.

De IASB heeft IFRS 18 ontwikkeld om meer structuur in die presentatie te brengen en jaarrekeningen beter vergelijkbaar te maken.

Een van de meest zichtbare wijzigingen betreft de winst-en-verliesrekening. IFRS 18 deelt opbrengsten en kosten in gedefinieerde categorieën in, zodat de verschillende bronnen van prestaties beter van elkaar te onderscheiden zijn.

Voor een onderneming waarvan de hoofdactiviteit noch bestaat uit beleggen in activa noch uit financiering verstrekken aan klanten, zijn de drie categorieën die de lezing van het resultaat hoofdzakelijk bepalen: operationeel, investeringen en financiering.

De categorieën winstbelastingen en beëindigde bedrijfsactiviteiten vervolledigen deze presentatie.

IFRS 18 voert een subtotaal operationeel resultaat in, waarvan de opbouw voortvloeit uit de nieuwe classificatieregels.

Daarmee ontstaat een gemeenschappelijk referentiepunt dat onder IAS 1 niet in zo'n gestructureerde vorm bestond.

Een tweede subtotaal, het resultaat vóór financiering en winstbelastingen, is eveneens voorzien wanneer de regels van de standaard tot de presentatie ervan leiden.

Deze subtotalen moeten gebruikers van de jaarrekening in staat stellen de prestaties van ondernemingen makkelijker te vergelijken, zonder uitsluitend te steunen op indicatoren die elk management zelf samenstelt.

Ondernemingen gebruiken geregeld eigen indicatoren om hun prestaties toe te lichten: aangepast operationeel resultaat, aangepaste EBIT of andere gecorrigeerde subtotalen.

IFRS 18 introduceert het begrip Management-defined Performance Measures, of MPM's. Dit betreft bepaalde subtotalen van opbrengsten en kosten die in publieke communicatie worden gebruikt om de visie van het management op de prestaties van de onderneming als geheel over te brengen.

Wanneer een indicator aan de definitie van een MPM voldoet, moet hij in een afzonderlijke toelichting bij de jaarrekening worden opgenomen. De onderneming licht onder meer de berekeningswijze toe, de reden waarom het management meent dat de indicator nuttige informatie biedt, en de aansluiting met het meest vergelijkbare IFRS-subtotaal.

Zo ontstaat een directere band tussen de communicatie van het management en de gecontroleerde jaarrekening.

EBITDA blijft wijdverbreid in de financiële communicatie, maar IFRS 18 voert geen algemene, verplichte definitie van EBITDA in.

De standaard definieert wel bepaalde specifieke subtotalen en voorziet met name in een indicator voor het operationeel resultaat vóór bepaalde afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen.

Een EBITDA die volgens een andere methode wordt berekend, kan afhankelijk van de omstandigheden en het gebruik ervan in de publieke communicatie onder de MPM's vallen.

IFRS 18 versterkt ook de principes van aggregatie en desaggregatie. Informatie die in de jaarrekening wordt samengevoegd, moet voldoende gelijkaardige kenmerken delen, terwijl posten met verschillende kenmerken mogelijk afzonderlijk moeten worden gepresenteerd.

Deze logica geldt zowel voor de primaire overzichten als voor de toelichtingen.

Het doel is te vermijden dat te ruime groeperingen belangrijke informatie verhullen en, omgekeerd, dat een overdaad aan lijnen de jaarrekening moeilijk leesbaar maakt.

IFRS 18 brengt wijzigingen aan IAS 7 met betrekking tot het kasstroomoverzicht.

Voor ondernemingen die de indirecte methode toepassen, wordt het operationeel resultaat het vertrekpunt van de aansluiting met de kasstromen uit operationele activiteiten.

Ook de mogelijkheden om rente en dividenden te classificeren wijzigen. Voor entiteiten zonder gespecificeerde hoofdactiviteit worden ontvangen rente en dividenden doorgaans als investeringsactiviteiten geclassificeerd, en betaalde rente en dividenden als financieringsactiviteiten.

Voor bepaalde ondernemingen gelden specifieke regels, met name wanneer hun hoofdactiviteit bestaat uit beleggen of financiering verstrekken aan klanten.

IFRS 18 is van toepassing op ondernemingen die hun jaarrekening opstellen volgens de IFRS-standaarden, onder voorbehoud van de goedkeuringsregels in hun rechtsgebied.

In de Europese Unie is IFRS 18 goedgekeurd voor toepassing op boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027.

De gevolgen kunnen echter sterk verschillen naargelang de activiteiten. Een bank, een beleggingsmaatschappij of een industriële onderneming passen bepaalde classificatieregels niet noodzakelijk op dezelfde manier toe.

IFRS 18 wordt retroactief toegepast. Voor een groep met afsluitdatum 31 december die één vergelijkend boekjaar presenteert, moet de jaarrekening 2027 dus vergelijkende informatie over 2026 bevatten die volgens de nieuwe regels is gepresenteerd.

Deze vereiste verbindt het begrijpen van de standaard rechtstreeks met de operationele invoering ervan. Ondernemingen moeten de gegevens van het voorgaande boekjaar kunnen hernemen en volgens de nieuwe presentatie herclassificeren.

De structuur die IFRS 18 vastlegt, moet vervolgens worden vertaald naar de financiële processen van de onderneming. De mapping van de rekeningen, de door dochterondernemingen aangeleverde gegevens, de vergelijkende cijfers over 2026, de MPM's, het kasstroomoverzicht en de consolidatiecontroles kunnen allemaal worden geraakt.

Dit werk staat los van het begrijpen van de standaard zelf. Het vraagt een analyse van de bestaande situatie, classificatiebeslissingen en een organisatie die de nieuwe overzichten bij elke afsluiting kan reproduceren.

Onze gids over de implementatie van IFRS 18 beschrijft deze stappen, de overgangsplanning en de belangrijkste aandachtspunten vóór de eerste publicaties.